Bez trudu poradzisz sobie z tym tematem, jeśli dobrze wykorzystasz znajomość utworów Mikołaja Reja, Piotra Skargi czy Jana Kochanowskiego, którego Pieśni są prawdziwym skarbcem recept na szczęśliwe życie. Dodatkowym plusem Twojej pracy będzie zabłyśnięcie odpowiednimi cytatami. Nie zapomnij o tym, że masz nie tylko owe recepty scharakteryzować, ale także ocenić, czyli odpowiedzieć na pytanie, czy nadal mogą być one aktualne, czy są niezawodne, i czy którąś z nich (nawet po pewnych modyfikacjach) mógłbyś realizować w swoim życiu. Czy któraś z nich byłaby zgodna z Twoją mentalnoś-cią i wrażliwością, Twoją prywatną hierarchią wartości?

Historycy i socjologowie chętnie rozpatrują zmiany, jakie zaszły u człowieka i w człowieku na przestrzeni dziejów. Dzięki nim możemy całkiem nieźle poznać staropolską obyczajowość, modę, kulturę polityczną i stosunek do religii. Niestety, mało uwagi poświęcają oni miłości. Pozostaje nam więc bazować głównie na tym, co piszą poeci. Wyrafinowany Morsztyn oddziaływał na twórców młodopolskich i współczesnych. Zaś swego rodzaju legendą narodową stała się wielka miłość Zygmunta Augusta i Barbary Radziwiłłówny oraz Jana Sobieskiego i Marysieńki.

Ciekawy temat na zakończenie pracy nad oświeceniem lub w ogóle po zrealizowaniu programu klasy pierwszej. Tym ciekawszy, że niby-wolny ? można napisać tylko swoje zdanie, ale tak naprawdę wszyscy, którzy tę pierwszą klasę ukończyli, wiedzą doskonale, że bez Rousseau nie da się tu obejść.

Oto temat, który daje możliwość wykazania się dobrą znajomością nie tylko literatury, ale też filozofii. Daje dużą swobodę ? nie narzuca żadnych konkretnych przykładów, aspektów problemu, punktów widzenia. Może poza jednym, tym zawartym w temacie. Ale stwierdzenie, że człowiek od najdawniejszych czasów szuka szczęścia, jest właściwie truizmem! Polecenie wymaga mądrego wyboru przykładów i przemyślanego ułożenia ich w tekście pracy. Nie kieruj się kolejnością epok! Raczej zadaj sobie pytanie, z czym ludzie różnych epok utożsamiali szczęście. Bez trudu zauważysz, jak często powtarzają się identyczne odpowiedzi.

W przypadku każdej epoki mamy w szkole do czynienia z tematami, które pojawiają się częściej niż inne. Niekoniecznie dowodzi to braku pomysłowości nauczyciela! Dotyczą one po prostu najistotniejszych kwestii wiążących się z danym okresem. Romantyzm także ma swoje ?samograje?. Jednym z nich jest miłość. W przypadku miłości mamy w literaturze romantyzmu do czynienia z pewnym powtarzalnym modelem uczucia między kobietą i mężczyzną. Warto zauważyć, że jest ono opisywane prawie zawsze z punktu widzenia mężczyzny! Kochankę romantyczną próbującą zatrzymać ukochanego znajdziemy, co prawda, w Beniowskim Słowackiego, jest to jednak traktowane jako zabieg parodystyczny.

Miłość to częsty temat i motyw w literaturze, a w związku z tym ? równie częsty temat wypracowań domowych i klasowych. Wydawałoby się, że jest to temat? nie do zrealizowania, rzadko bowiem kojarzymy dzieła realistów i pozytywistów z hasłem ?miłość? ? raczej ?praca organiczna?, ?praca u podstaw?, ?krzywda społeczna?, ?nauka?, ?utylitaryzm?. Przekonaj się, jak bardzo się myliłeś!

Tolerancja w dobie zjednoczenia się z Europą może stać się ważnym zagadnieniem. Choć termin dotyczy wielu sfer (tolerancja wszak może być i w sferze obyczajów, i religii, i poglądów politycznych, i orientacji seksualnych), -zachęcamy do oglądu zagadnienia poprzez pryzmat tolerancji innych narodów. A temat to szerszej literaturze i kulturze nieobcy.

Szczęście to temat uniwersalny i bliski chyba każdemu człowiekowi. Każdy z nas ma jednak swoją wizję szczęścia, każda epoka literacka inaczej je pojmuje i do innego ideału dążą jej bohaterowie. Warto prześledzić różne koncepcje szczęścia i różne literackie przepisy na jego osiągnięcie.

?Nieraz Obyczaj stary zawadziłem? ? przyznaje się Norwid i choć trochę szydzi z zaklętych formuł, to pisze obyczaj wielką literą jako coś wielkiego, coś niezwykłego w dziejach ludzi. Bo i jest to rzecz ważna. Obyczaj zespala ludzi silną więzią, tradycja to jeden z elementów definiujących naród. To wielki temat i ozdoba literatury. To także świetny temat na prezentację maturalną. A w kontekście naszej obecności w Unii Europejskiej ? jeszcze ważniejszy.

Nadzieja ? wartość, bez której trudno byłoby człowiekowi żyć. Szczególnie potrzebna w okresie niełatwych doświadczeń osobistych czy historycznych. Na maturze może się zatem pojawić, jeśli nie bezpośrednio, to w prezentacjach dotyczących kondycji człowieka.

To motyw bardzo obszerny. Może pojawić się w postaci dosłownej: z moralnością (lub etyką) w tytule, ale może być też ukryty pod innym hasłem. Często pojawiają się wybory życiowe, refleksje na temat przyczyn zła, kłamstwo i prawda, wybory autorytetu ? wszystkie te tematy mogą się wiązać z kwestią moralności. Wszystkie warianty tematów o moralności w ten czy inny sposób każą zdradzić Twój system wartości, wskazać postawy, które uważamy za godne naśladowania, napiętnować te, które uważamy za niemoralne.

Miłość jako motyw w utworach literackich to temat rzeka. Pojawia się w kulturze wysokiej ? to znaczy u Szekspira, Woltera, Mickiewicza, w dziełach uznanych, o wysokich walorach literackich, takich, których autorów można nazwać artystami. W literaturze niskiej ? w sentymentalnych romansidłach wyciskających łzy mało wybrednym czytelnikom, w seryjnych książkach z serduszkami, kopiujących Trędowatą Mniszkówny itp. też występuje.

Taki problem istnieje w kulturze od jej początków. Czym się w życiu kierować? Czy wartości są jasno, jednoznacznie, raz na zawsze określone, czy też ? względne, zależne od epoki, mody, a może innych jeszcze czynników? Istnienie pewnych wartości zależne jest od czasów, w których są wyznawane; np. średniowieczne pojęcie honoru bardzo się różni od współczesnego. Lansowane wówczas wzorce osobowe (rycerza, świętego, dobrego władcy) nie spotkałyby się z zainteresowaniem ludzi XX wieku. Waga pewnych innych wartości jest podkreślana w zależności od sytuacji historycznej ? wpływa ona np. na ewoluowanie pojęcia patriotyzmu. Inny jest tyrtejski, pełen poświęcenia patriotyzm polskich romantyków, inny lansowany był np. przez pozytywistów, wiążących go bardzo silnie z etosem pracy i odpowiedzialności.

Cnota (czy doskonałość) to najstarsze pojęcie etyczne znane ludzkości. Ukształtowało się w starożytności później przekazywane było wiekom następnym. Szczególnie popularne stało się w epokach dawnych: w starożytności, średniowieczu. W literaturze polskiego renesansu i baroku było wręcz nadużywane. Dziś pojęcie cnoty ma bardzo wąską i ubogą przestrzeń znaczeniową. Sprowadzane do synonimu dziewictwa, traci całe bogactwo i gamę różnorodnych sensów, które nadała doskonałości wielowiekowa tradycja literacka, filozoficzna i religijna. Starożytna cnota to tyle, co dobro moralne, szlachetność, wysoka wartość etyczna. Współcześnie też tymi terminami bywa zastępowana. A jak definiowano cnotę niegdyś?

Praca może być dla człowieka zbawieniem i sensem życia ? a może być katorgą. Gdy zgadza się z pasją, gdy jest to wolny wybór ? jest wielką wartością. Gdy jest wynikiem niewoli ? staje się zbrodnią. O tym traktuje literatura od zarania dziejów. O tym może mówić też temat prezentacji maturalnej ? zwłaszcza dziś, w czasach, gdy bezrobocie jest zmorą naszego społeczeństwa.

Sformułowania tematu Bohaterowie literaccy różnych epok w poszukiwaniu szczęścia. Rozważ na wybranych przykładach. Arkadia, raj, wyspy szczęśliwe ? omów dzieła literackie, w których pojawia się motyw poszukiwania krainy szczęś-cia i spokoju. Literackie wizje szczęścia w różnych epokach. Odwołaj się do utworów literatury polskiej i obcej.

Sformułowania tematu Jaki jest człowiek? Poszukaj prawdy o ludzkiej naturze we współczesnej poezji polskiej. Rola prawdy w życiu człowieka. Omów temat na podstawie wybranych lektur.

Sformułowania tematu Stosunek do pracy jako kryterium wartości człowieka. Omów na przykładzie literatury okresu pozytywiz-mu. Zrywy narodowe i codzienna praca jako dwa oblicza patriotyzmu. Przedstaw na przykładzie literatury polskiej.

Sformułowania tematu Trudne wybory moralne bohaterów literackich. Omów na przykładzie wybranych lektur. Czy wierność ideałom jest w ogóle możliwa? Odpowiedz na to pytanie, wykorzystując moralne dylematy bohaterów literackich.

Sformułowania tematu Czym jest cnota? Jak postrzegali tę wartość myśliciele i poeci? Odwołaj się do tekstów kultury. Cnota jako nieprzemijająca wartość. Udowodnij na podstawie literatury dawnej i współczesnej.