Temat podobny do wielu maturalnych. Motyw domu rodzinnego, dzieciństwa, dojrzewania, relacji między dziećmi a rodzicami powraca na egzaminie dojrzałości. Zwykle obejmuje jednak kilka epok. Tu, na sprawdzianie, zadaniem ucznia jest jedynie odwołanie się do omawianej niedawno literatury dwudziestolecia. Przykłady? Dużo. Modna w dwudziestoleciu powieść psychologiczna eksponuje dom, rodzinę, dzieciństwo, bohaterów. Stopień trudności? Temat raczej łatwy. Ale, uwaga! Należy odpowiedzieć na pytanie w nim zawarte! Zadaniem piszącego jest właśnie formułowanie odpowiedzi, a nie streszczanie omawianych w szkole utworów o rodzinie.

Bez trudu poradzisz sobie z tym tematem, jeśli dobrze wykorzystasz znajomość utworów Mikołaja Reja, Piotra Skargi czy Jana Kochanowskiego, którego Pieśni są prawdziwym skarbcem recept na szczęśliwe życie. Dodatkowym plusem Twojej pracy będzie zabłyśnięcie odpowiednimi cytatami. Nie zapomnij o tym, że masz nie tylko owe recepty scharakteryzować, ale także ocenić, czyli odpowiedzieć na pytanie, czy nadal mogą być one aktualne, czy są niezawodne, i czy którąś z nich (nawet po pewnych modyfikacjach) mógłbyś realizować w swoim życiu. Czy któraś z nich byłaby zgodna z Twoją mentalnoś-cią i wrażliwością, Twoją prywatną hierarchią wartości?

Zwróć uwagę, że to polecenie zawiera dwa równorzędne zadania. Musisz znaleźć w renesansowych utworach wskazówki dotyczące szczęśliwego życia, a także ocenić je, wybrać te, które są Ci bliskie. Odradzamy umieszczenie tej oceny dopiero w zakończeniu (to częsty błąd popełniany przez autorów szkolnych wypracowań). Praca może być ciekawa, bo pozwala na dużą samodzielność i swobodne dobieranie treści. Możesz odwołać się do filozofii!

Takie zadanie może czekać pierwszoklasistów na pracy klasowej z całego roku lub po opracowaniu epoki oświecenia. Nie jest trudne ? wymaga prześledzenia różnych filozoficznych recept na szczęście od antyku po wiek XVIII. Zawsze mile widziane będą opinie własne oraz przykłady spoza programu obowiązkowego. Takie wypracowania pisze się też w formach cząstkowych po kolejnych epokach literackich, np.: Antyczne recepty na szczęście ? która z nich odpowiada ci najbardziej?

Oto temat, który daje możliwość wykazania się dobrą znajomością nie tylko literatury, ale też filozofii. Daje dużą swobodę ? nie narzuca żadnych konkretnych przykładów, aspektów problemu, punktów widzenia. Może poza jednym, tym zawartym w temacie. Ale stwierdzenie, że człowiek od najdawniejszych czasów szuka szczęścia, jest właściwie truizmem! Polecenie wymaga mądrego wyboru przykładów i przemyślanego ułożenia ich w tekście pracy. Nie kieruj się kolejnością epok! Raczej zadaj sobie pytanie, z czym ludzie różnych epok utożsamiali szczęście. Bez trudu zauważysz, jak często powtarzają się identyczne odpowiedzi.

Przeczytaj poniższy tekst. Zanim przeczytasz odpowiedzi i podpowiedzi, spróbuj sam wykonać proponowane zadania.

Szczęście to temat uniwersalny i bliski chyba każdemu człowiekowi. Każdy z nas ma jednak swoją wizję szczęścia, każda epoka literacka inaczej je pojmuje i do innego ideału dążą jej bohaterowie. Warto prześledzić różne koncepcje szczęścia i różne literackie przepisy na jego osiągnięcie.

Filozofowie bardzo dużo mówią o szczęściu, zastanawiają się, czy zadaniem człowieka jest bycie szczęśliwym, ale w literaturze jest stosunkowo mało wizerunków ludzi w pełni szczęśliwych. Dlaczego? ? jedna z możliwych odpowiedzi to ta, że nieszczęście jest? ciekawsze, bardziej frapujące od szczęścia; inna odpowiedź ? nieszczęścia (zło, cierpienia) jest po prostu więcej, szczególnie we współczesnym świecie. Choć i z tym zdaniem można polemizować ? niektórzy uważają, że nieszczęścia są przede wszystkim bardziej widoczne (bo to wielkie katastrofy, trzęsienia ziemi, często jakieś zupełnie nieobliczalne zdarzenia), podczas gdy szczęścia jest w życiu więcej, ale nie zauważa się go, jako czegoś bardziej zwyczajnego, codziennego, czegoś, czego nie warto w sztuce i literaturze przedstawiać.

Szczęście jako wartość, cel bohaterów literackich. Szczęśliwi i nieszczęśliwi bohaterowie literaccy. Dążenie do szczęścia.

Sformułowania tematu Bohaterowie literaccy różnych epok w poszukiwaniu szczęścia. Rozważ na wybranych przykładach. Arkadia, raj, wyspy szczęśliwe ? omów dzieła literackie, w których pojawia się motyw poszukiwania krainy szczęś-cia i spokoju. Literackie wizje szczęścia w różnych epokach. Odwołaj się do utworów literatury polskiej i obcej.