Oto temat bardzo typowy, bardzo ważny i bardzo często pojawiający się na klasówkach z renesansu. Jest to też temat, który warto polecić ścisłym umysłom, osobom konkretnym, ponieważ trzeba w jego realizacji trzymać się dokładnej wiedzy, z polotu specjalnie skorzystać się nie da.

Pisarze realizmu pokazują wyraźnie, że nie można dzielić ludzi na złych i dobrych. W każdym z nas ? jak słusznie zauważył Prus ? ukryte jest to, co jasne, i to, co ciemne. Dlatego właśnie bohaterowie literaccy, w których ujawniła się ciemna strona ludzkiej natury, są tak różni ? nie można ich ?wrzucać? do jednej szufladki, a tym bardziej w sposób jednoznaczny i kategoryczny oceniać.

To jedno z trudniejszych ujęć problematyki renesansowej, zwłaszcza ze względu na literaturę powszechną i raczej słabą znajomość twórczości Rabelais?go. Takiego tematu spodziewać się można raczej w klasach humanistycznych, a w ogólnych ? podobnego, w kontekście obyczajów ukazanych w literaturze świeckiej. Za to mamy temat ciekawy, pozwala popisać się oczytaniem.

Polecenie bez zagadek i dwuznaczności. Jasno wskazuje, że w twórczości Jana z Czarnolasu pojawiają się nawiązania do antyku. Cała trudność w wyszukaniu tych nawiązań i ich uporządkowaniu. Pamiętaj: praca nie może zamienić się w katalog dzieł Kochanowskiego! Najpierw zastanów się, jakiego typu nawiązania możesz znaleźć, później zilustruj je odpowiednimi przykładami literackimi. Nigdy odwrotnie! We wstępie pracy dobrze byłoby wskazać przyczyny tak widocznego wpływu antyku na twórczość Kochanowskiego. W szerszej wersji temat może dotyczyć nie tylko Kochanowskiego, ale całego dorobku renesansu. Pozwala to zabłysnąć np. znajomością odrodzeniowej sztuki czy filozofii.

Zwróć uwagę, że to polecenie zawiera dwa równorzędne zadania. Musisz znaleźć w renesansowych utworach wskazówki dotyczące szczęśliwego życia, a także ocenić je, wybrać te, które są Ci bliskie. Odradzamy umieszczenie tej oceny dopiero w zakończeniu (to częsty błąd popełniany przez autorów szkolnych wypracowań). Praca może być ciekawa, bo pozwala na dużą samodzielność i swobodne dobieranie treści. Możesz odwołać się do filozofii!

Temat porównawczy, który jak wszystkie tego typu polecenia zakłada, że dokonasz pewnych uproszczeń. Można się domyślać, że w tym konkretnym przypadku chodzi o pokazanie tych dwóch epok jako skontrastowanych ze sobą, propagujących odmienne wartości i postawy. Trzeba oczywiście wykazać się ogólną wiedzą na temat obu epok, ale niezaprzeczalną zaletą tego tematu jest fakt, że nie trzeba prezentować szczegółowych wiadomości (jak w wypadku poprzednich tematów), cytować...

Co jest najważniejszym tematem literatury i filozofii? Człowiek. Omawiany temat wypracowania także każe o nim pisać. Słowo kondycja oznacza stan, położenie, warunki bytu. Problem ludzkiej kondycji może więc obejmować różnorodne elementy, np.: ? miejsce człowieka w świecie, stosunek do otaczającej rzeczywistoś-ci, ? relację człowiek ? Bóg, ? sposób, w jaki ludzie postrzegają samych siebie (Jesteśmy słabi czy silni? Samodzielni czy zależni? Jaki zakres ma nasza wolność?).

Ciekawy temat na zakończenie pracy nad oświeceniem lub w ogóle po zrealizowaniu programu klasy pierwszej. Tym ciekawszy, że niby-wolny ? można napisać tylko swoje zdanie, ale tak naprawdę wszyscy, którzy tę pierwszą klasę ukończyli, wiedzą doskonale, że bez Rousseau nie da się tu obejść.

Koniecznie przemyślcie zagadnienie przed pracą klasową podsumowującą cały rok! Temat, z którym można się zetknąć przy każdej epoce literackiej ? pytanie o ludzki los, jest problemem wyjątkowo uniwersalnym. Dlatego polecenie może wydawać się łatwe, ale ? uwaga! ? to łatwość pozorna. Nie chodzi przecież o streszczanie utworów czy opisywanie losów kolejnych postaci. Temat wymaga umiejętności problematyzowania. Trzeba samodzielnie wyszukać jakieś aspekty problemu, postawić pytania. Na przykład o to, jakie są najważniejsze koncepcje ludzkiego losu, co na nie wpływa, czy istnieją jakieś podobieństwa pomiędzy epokami. Zanim zaczniesz pisać, uporządkuj zebrany materiał. Spójność pracy można uzyskać także w inny, mniej banalny sposób. A może ciekawszą formą okaże się esej? To polecenie daje piszącemu naprawdę duże możliwości.

W zaproponowanym poleceniu nie ma metafor czy zawiłego cytatu. Jego istotą jest przedstawienie poglądów twórców oświeceniowych na temat człowieka i świata. Nie kładź więc nacisku na biografie pisarzy czy przedstawienie przygód bohaterów ich utworów! Na początek wybierz dzieła, które należałoby wykorzystać. Pamiętaj, że ich lista nie zależy tylko od ambicji Twojego nauczyciela! Samodzielnie poszukaj ciekawych tekstów spoza kanonu lektur.

Zazwyczaj wszelkie porady dotyczące pisania wypracowań zaczynają się od wskazówki: uważnie przeczytaj temat. W zaproponowanym wyżej poleceniu nie ma na szczęście metafor czy zawiłego cytatu. Jego istotą jest przedstawienie poglądów oświeceniowych twórców na temat człowieka i świata. Nie kładź więc nacisku na biografie pisarzy czy przedstawienie przygód bohaterów ich utworów! Na początek wybierz dzieła, które należałoby wykorzystać. Pamiętaj, że ich lista nie zależy tylko od ambicji Twojego nauczyciela! Samodzielnie poszukaj ciekawych tekstów spoza kanonu lektur.

Oto temat, który daje możliwość wykazania się dobrą znajomością nie tylko literatury, ale też filozofii. Daje dużą swobodę ? nie narzuca żadnych konkretnych przykładów, aspektów problemu, punktów widzenia. Może poza jednym, tym zawartym w temacie. Ale stwierdzenie, że człowiek od najdawniejszych czasów szuka szczęścia, jest właściwie truizmem! Polecenie wymaga mądrego wyboru przykładów i przemyślanego ułożenia ich w tekście pracy. Nie kieruj się kolejnością epok! Raczej zadaj sobie pytanie, z czym ludzie różnych epok utożsamiali szczęście. Bez trudu zauważysz, jak często powtarzają się identyczne odpowiedzi.

Taki temat trafia się często na klasówkach po opracowaniu średniowiecza. Dlatego, aby dobrze go napisać, nie wystarczy znajomość ogólna ideologii epoki ? trzeba odwołać się do całości dorobku literackiego, filozoficznego, nawet do historii. Większość uczniów będzie pisać o teocentryzmie, ustali, że była to epoka, w której zdecydowanie dominowała opcja ?człowiek dla Boga?. Łatwo to udowodnić, opisując średniowieczne lektury. Ale można też zaprzeczyć ? co pokazujemy niżej.

Co łączy poniższe cytaty? Do jakiego tematu pracy mógłbyś je wykorzystać?

Jak zacząłbyś swoje rozważania na temat: Człowiek wobec rzeczywistości, w której przyszło mu żyć?

Przeczytaj poniższy tekst. Zanim przeczytasz odpowiedzi i podpowiedzi, spróbuj sam wykonać proponowane zadania.

Test opracowany na podstawie: Jacob Bronowski, "Potęga wyobraźni"

Tekst Aronsona na temat agresji człowieka.

To zagadnienie wydaje się dość podobne do poprzedniego, ale tak naprawdę jest szersze. Chodzi tu o tematy, które wskazują na jakieś bardziej lub mniej konkretne sytuacje życiowe i związane z nimi sposoby (czasem ? wzorce) ludzkich zachowań. Czyli ? oprócz zespołu wartości, którymi kieruje się człowiek, staje on przed jakimś problemem, który musi rozwiązać; albo ? musi dokonać zmiany w wyznawanym przez siebie dekalogu itp.

Można położyć nacisk na swoistość, wyjątkowość i niezwykłość problemów człowieka współczesnego lub ? odwrotnie ? uniwersalność. Pierwsza opcja jest lepsza ? więcej materiału oraz możliwości sproblematyzowania zagadnienia. Kondycja współczesnego człowieka różni się od sytuacji człowieka w innych epokach przede wszystkim problemami, jakie dotyczą całego świata; najważniejsze z nich to: problemy polityczne ? wojny, w tym dwie światowe, rozwój totalitaryzmu ? faszyzmu i komunizmu, Holocaust. Ale to także trudne do rozwiązania kwestie moralne i światopoglądowe: względność wartości, poczucie wyobcowania człowieka z naturalnego środowiska, samotność, rozpad więzi społecznych i rodzinnych, poczucie zagrożenia i ? często ? bezsensu życia. Uważa się także, że specyficznym problemem człowieka XX i XXI wieku są kłopoty z własną tożsamością, z jasnym jej określeniem ? wszystko często się zmienia: od miejsca zamieszkania aż do ról ? męskich, kobiecych. Człowiek współczesny często nie bardzo wie, kim jest, i nie bardzo wie, z czym (kim) powinien się identyfikować, nie czuje się w świecie bezpieczny.