Ten temat jest jednym z pewniaków. O baroku niełatwo jest pisać, więc poloniści w trosce o kondycję Twoją i Twoich rówieśników rzadko zadają dłuższe prace pisemne z tej epoki. Jednak na temat poświęcony Mikołajowi Sępowi-Szarzyńskiemu musisz się przygotować.

Temat porównawczy, który jak wszystkie tego typu polecenia zakłada, że dokonasz pewnych uproszczeń. Można się domyślać, że w tym konkretnym przypadku chodzi o pokazanie tych dwóch epok jako skontrastowanych ze sobą, propagujących odmienne wartości i postawy. Trzeba oczywiście wykazać się ogólną wiedzą na temat obu epok, ale niezaprzeczalną zaletą tego tematu jest fakt, że nie trzeba prezentować szczegółowych wiadomości (jak w wypadku poprzednich tematów), cytować...

Sarmatyzm to temat bardzo popularny. Nie ma pierwszej klasy licealnej, która nie zetknęłaby się z pisaniem o tym zjawisku. W temacie, który proponujemy, jest pewna nowość ? porównanie ujęcia dwóch czołowych pisarzy baroku w kontekście odbioru współczesnego czytelnika. Zawsze wyrażaj własną opinię ? ale najpierw ją przemyśl?

Dobra propozycja dla ambitnych uczniów, na przykład na klasówkę z renesansu i baroku. Temat wydaje się trudny, ale tak naprawdę nie jest, to cytat z Eliadego nadaje mu taką ponurą i naukową postać. Trzeba więc najpierw rozgryźć cytat, aby ujrzeć, że temat jest całkiem przystępny i pasujący do baroku.

Co jest najważniejszym tematem literatury i filozofii? Człowiek. Omawiany temat wypracowania także każe o nim pisać. Słowo kondycja oznacza stan, położenie, warunki bytu. Problem ludzkiej kondycji może więc obejmować różnorodne elementy, np.: ? miejsce człowieka w świecie, stosunek do otaczającej rzeczywistoś-ci, ? relację człowiek ? Bóg, ? sposób, w jaki ludzie postrzegają samych siebie (Jesteśmy słabi czy silni? Samodzielni czy zależni? Jaki zakres ma nasza wolność?).

Historycy i socjologowie chętnie rozpatrują zmiany, jakie zaszły u człowieka i w człowieku na przestrzeni dziejów. Dzięki nim możemy całkiem nieźle poznać staropolską obyczajowość, modę, kulturę polityczną i stosunek do religii. Niestety, mało uwagi poświęcają oni miłości. Pozostaje nam więc bazować głównie na tym, co piszą poeci. Wyrafinowany Morsztyn oddziaływał na twórców młodopolskich i współczesnych. Zaś swego rodzaju legendą narodową stała się wielka miłość Zygmunta Augusta i Barbary Radziwiłłówny oraz Jana Sobieskiego i Marysieńki.

Taki temat wydaje się ciekawszy, ponieważ jest w mniejszym stopniu odtwórczy. Celem będzie nie pokazanie utworów od średniowiecza do oświecenia, lecz Twoich poglądów na ich temat. Masz też większą swobodę wyboru formy. To niekoniecznie musi być rozprawka! Wpisana w podobny temat subiektywność pozwala na napisanie np. eseju. Nie ma jednej recepty na taką pracę, bo różne rzeczy mogą Ci się podobać i nie podobać w literaturze przedrozbiorowej. Tego, co znajdziesz niżej, nie traktuj więc jako jedynych słusznych wniosków, podajemy kwestie, które warto przemyśleć.

Sarmaci kontra Oświeceni Walka między kochającą dawny porządek szlachtą a zwolennikami reform toczyła się nie tylko na sejmikach. Polem jej była również literatura. Pisarze oświeceniowi lubowali się w zestawianiu postaci młodego i inteligentnego przedstawiciela ?nowej generacji? z tępym i stereotypowo myślącym Sarmatą.

Barok to epoka licznych wojen, ciągnących się długo i przynoszących olbrzymie straty. Nic dziwnego, że stała się bardzo popularnym tematem ówczesnej literatury, skoro konsekwencjami ówczesnego życia politycznego było... czekanie na wojnę, uczestnictwo w niej lub odbudowywanie sił po wojnie właśnie zakończonej i szykowanie się do nowej. Zwróć uwagę na ideał rycerza ? Sarmaty. Zastanów się, na ile przypomina on rycerza średniowiecznego, a na ile jest ?samodzielnym tworem?.

Bardzo prawdopodobne, że podczas nauki w liceum zetkniesz się z tak właśnie sformułowanym tematem. O miłości, podobnie jak o wojnie, w interesującej nas epoce powstało bardzo wiele utworów. Staraj się ukazać różne oblicza miłości: miłość dworską, miłość opartą na pożądaniu czy na porozumieniu dusz. Weź pod uwagę także ?miłość na wesoło? ? zabawne i odważne, pieprzne utwory Daniela Naborowskiego czy Jana Andrzeja Morsztyna.

Polecenie ciekawe zwłaszcza dla uczniów, którzy mają pisarski talent i czują niedosyt przy tradycyjnych rozprawkach. Tym razem mogą wykorzystać wyobraźnię ? spór pomiędzy przedstawicielami trzech różnych epok może przyjąć kształt dialogu, wywiadu? Trzeba tylko pamiętać, by nie skupić się na rzeczach drugorzędnych, np. na okolicznościach spotkania (żadnych snów! ? taki motyw pojawiał się setki razy). Ważne jest to, co uczestnicy sporu mają do powiedzenia. Temat pracy pozwala na wykazanie się szeroką wiedzą ? rozmówcy mogą przecież odwoływać się do filozofii, kultury, cytować utwory? Przede wszystkim konieczna jest dobra znajomość losów i poglądów przywoływanych postaci.

Bardzo ważny temat! Nawet jeśli nie będziesz pisać wypracowania na ten temat w klasie I (to mało prawdopodobne), ten temat powróci w klasie III, przy wszelkiego rodzaju powtórkach i utrwalaniach wiadomości. Wymaga dojrzałości i refleksyjności, dlatego zdecydowanie można go zaliczyć do tematów trudnych, wymagających wysiłku i czasu.

Brzmi trudno. Dotyczy zagadnienia niezbyt lubianego ? rzadko kto lubi poezję baroku. Ale przy opracowywaniu epoki pisze się o niej często i pierwszoklasiści mogą się spodziewać właśnie takiego tematu, na przykład w ramach wypracowania do domu. Trzeba będzie dużo cytować.

Wymień kilka charakterystycznych cech literatury barokowej.

TEST Z WIEDZY O BAROKU

- Wymień kilka charakterystycznych cech literatury barokowej. - Jak rozumiesz słowa Mickiewicza z "Romantyczności"? - Wymień przynajmniej trzech polskich malarzy tworzących w epoce Młodej Polski. - Wyjaśnij znaczenie łacińskich maksym - Podaj po dwa synonimy słów: gracja, integracja, bagatela, brawura

Poezja i sztuka baroku ? jej odbicie w twórczości współczesnych artystów.

Temat porównawczy zakłada, że dokonasz pewnych uproszczeń. W tym konkretnym przypadku chodzi o pokazanie dwóch epok jako skontrastowanych ze sobą, propagujących odmienne wartości i postawy. Nie trzeba prezentować szczególnej wiedzy...