Kasa licealisty: Współpraca między bankami

Jak w Polsce działa system bankowy? Jakie są wzajemne powiązania i relacje banków jako instytucji?

Wojciech Poniewozik

System bankowy, który jest jednym z najważniejszych elementów gospodarki, czasami nazywany jej "krwioobiegiem", krwią są tutaj pieniądze w formie lokat, kredytów oraz wielu innych instrumentów finansowych. Banki, oprócz swojej własnej działalności, w dużym zakresie współpracują ze sobą na bardzo wielu płaszczyznach. Ta współpraca wynika z codziennej, bieżącej działalności banków, jak również jest wymuszona regulacjami prawnymi obowiązującymi w kraju.

Najprostszym przykładem współpracy banków jest chociażby konieczność transferowania pieniędzy między kontami ludzi i firm z różnych banków. Istnieje specjalna instytucja, a mianowicie Krajowa Izba Rozliczeniowa, która ma za zadanie nadzorowanie transferu tych pieniędzy. Innym przykładem coraz ściślejszej współpracy banków jest istnienie Biura Informacji Kredytowej, gdzie z banków i innych instytucji finansowych spływają informacje o historii kredytowej obywateli i firm działających w kraju. Na podstawie tych informacji banki podejmują istotne decyzje, na przykład ? na jakich warunkach i czy w ogóle udzielić nam pożyczki, albo czy wydać kartę kredytową.

Banki są wzajemnie dla siebie ważne również z tego powodu, że pożyczają sobie pieniądze. Dzięki temu (w dużej mierze) tworzą się takie wskaźniki jak stopy procentowe, a te znowu mają decydujący wpływ na to, jak drogie są kredyty i jak wysoko oprocentowane lokaty.

Banki świadczą sobie też wzajemnie różne usługi. Wynika to z faktu, że czasami skupiają się na różnej działalności ? jedne to banki globalne, inne działają tylko na wybranym rynku czy rynkach. Słyszy się też, że dany bank to bank inwestycyjny, a inny ? komercyjny, niektóre skupiają się na klientach indywidualnych, a znowu inne ? na obsłudze firm. Przez to w różnorodny sposób są skazane na siebie i wchodzą w stałe interakcje. Nierzadkim zjawiskiem jest również przechodzenie od współpracy do nawet przejęcia jednego banku przez drugi. Gdy na rynku jest duża konkurencja, często właśnie tak się dzieje.

Nad całością systemu bankowego czuwa specjalnie do tego celu powołana instytucja KNF, czyli Komisja Nadzoru Finansowego. Ma ona na celu przede wszystkim podejmowanie działań służących prawidłowemu funkcjonowaniu rynku finansowego (czyli również ubezpieczeniowego czy emerytalnego). Jest też w dużej mierze odpowiedzialna za tworzenie prawa i ram, w jakich działają instytucje związane z rynkiem finansowym, w tym banki. Przykładem może tu być tworzenie prawa, które uniemożliwia wprowadzanie do obrotu tzw. brudnych pieniędzy, czyli pochodzących z przestępstwa. Banki są zobligowane do zapobiegania takim praktykom oraz do współpracy w tym zakresie między sobą.

Z drugiej strony mamy też instytucję, którą stworzyły same banki, a mianowicie ZBP, czyli Związek Banków Polskich. Jest to już dobrowolna i samorządowa instytucja, ale działają przy niej np. coraz ważniejsze instytucje (w dobie rozwoju usług i świadomości finansowej ludzi), jak sąd polubowny czy tzw. arbiter bankowy. Mają one na celu m.in. rozwiązywanie ewentualnych konfliktów klientów z bankami.

Globalizacja spowodowała, że gospodarka danego kraju, jak i gospodarki różnych państw funkcjonują już często jak system naczyń połączonych. Żaden kraj ani nawet największa instytucja finansowa nie jest samotną wyspą. Współpraca i wzajemna zależność jest wpisana w obecną rzeczywistość. Zarówno banki, jak i inne instytucje muszą podjąć współpracę, aby sprostać wyzwaniom, które przed nimi stoją.