Mistrz i uczeń: Proszę wstać, sąd idzie

Spotkanie z Anną Marią Wesołowską, Sędzią Sądu Okręgowego w Łodzi w IV Wydziale Karnym, ekspertem od przestępczości zorganizowanej, autorką wielu publikacji prasowych i cyklu felietonów na temat prawa, skierowanych do młodzieży. Od 2006 r. występuje w serialu dokumentalno-fabularnym ?Sędzia Anna Maria Wesołowska?, emitowanym przez telewizję TVN.

Mówi się, że prawnicy to ludzie twardzi, bezwzględni, gotowi na wszystko. To prawda?

- Nie zgadzam się z taką oceną sędziego. Zgadzam się jednak z tym, że taki wizerunek istnieje. Wynika on z błędnego przekonania, że na czas rozprawy sędzia powinien zawiesić swoje człowieczeństwo, niejako ukryć je pod togą. Pamiętam jak sama - na początku swojej pracy zawodowej - starałam się zachować przed stronami kamienną twarz, aby nie posądzono mnie o brak obiektywizmu. Uzyskałam nawet przydomek ?sfinksa?. Bardzo łatwo można wówczas zostać ocenionym jako twardy i bezwzględny. Dzisiaj nie już walczę z tym, co czuję. Bo nie mam wątpliwości, że obojętne w swej literze może być prawo, ale sędzia nigdy nie powinien być obojętny. Prawdą jest, że sala sądowa sprzyja uprzedmiotawianiu. Jest to koszt związany z wymogiem zachowania obiektywnej perspektywy. Można jednak zachować obiektywizm, nie tracąc z oczu ludzkiego wymiaru zdarzeń.

Jest też ogólne przekonanie, że to typowy ?męski? zawód. Co Pani na to?

- To prawda, że jest takie przekonanie. Szczególnie orzekanie w sprawach karnych kojarzy się z ?męskim zawodem?. Uważam jednak, że sędzia powinien być przede wszystkim silny psychicznie, a w tym kobiety nie ustępują mężczyznom.

Pytam, bo kobiety są emocjonalne, kierują się sercem. Czy w zawodzie sędziego płeć ma jakieś znaczenie? Czy może ułatwiać lub utrudniać wykonywanie obowiązków?

- Trudno jest odpowiedzieć na to pytanie. Obserwuję moich kolegów i widzę, że przy podejmowaniu decyzji stopień emocji jest zbliżony. Może szybciej zapominają. Ja pamiętam sprawy sprzed kilkunastu lat. To jest obciążające, ale jednocześnie pobudzające do walki z pewnymi patologiami. Kiedy pracujemy z ludźmi ?serce? jest bardzo potrzebne.

Jednak sędzia musi budzić respekt. Jakimi zasadami powinien kierować się w życiu?

- Przytoczę zasady wynikające z Kodeksu Etyki Sędziów: sędzia powinien przestrzegać najwyższych standardów moralnych w służbie i poza służbą. Sędzia nie może ulec naciskom opinii publicznej ani obawie przed krytyką. Nie może nadużywać posiadanego immunitetu. Sędzia powinien wymagać od innych sędziów nienagannego zachowania.

Jakie zatem cechy charakteru powinien mieć dobry sędzia?

- We wstępie do kanadyjskiego zbioru postępowania sędziów znalazło się takie sformułowanie: ?Oczekujemy od naszych sędziów, aby byli niemal nadludźmi w mądrości, we właściwym postępowaniu, w człowieczeństwie. Sędziowie powinni pokonać każdy trud, aby społeczeństwo mogło ich darzyć pełnym zaufaniem?. Całkowicie się z tym zgadzam. Jako społeczeństwo możemy prawidłowo funkcjonować - nawet w bardzo trudnych warunkach - tylko wówczas, gdy wierzymy w sprawiedliwość. Dlatego tak ważna jest nienaganna postawa sędziów i ich bezstronność. Sędzia musi całym swym postępowaniem - nie tylko na sali sądowej, ale także w życiu prywatnym, rodzinnym i towarzyskim - gwarantować społeczeństwu prawo do rzetelnego procesu. Musi więc być po prostu uczciwym człowiekiem.

O zawodzie sędziego więcej przeczytacie w 4. Cogito