Władza to zagadnienie uniwersalne. Pamiętaj, by podczas rozważań oceniać je również z punktu widzenia współczesnego człowieka. Własne zdanie czyni pracę nieszablonową. Przykłady wydarzeń dziejących się wokół Ciebie, a związanych z tematem, również urozmaicą pracę. Znajomość antyku przyda się do rozważań na temat władzy. Władcy byli bohaterami antycznych tragedii, a dylematy władzy – tematem tragedii i rozpraw filozoficznych.

Zwróćmy uwagę na ograniczenie „gatunkowe”: mamy pisać tylko o poezji i dramacie, choć zapewne moglibyśmy napisać wiele również o prozie, a także o filmie, sztukach plastycznych. Ewentualnie możemy nawiązać do tych dziedzin we wstępie lub zakończeniu, trzon pracy powinny jednak stanowić refleksje o dramacie i poezji. I tu drugie ograniczenie – czasowe. Interesują nas w tej pracy tylko dramat powojenny i powojenna poezja, choć... i utwory sprzed 1945 r. sporo mówią o wciąż aktualnych zagrożeniach (np. Szewcy Witkacego o przewrotach społecznych, rewolucji, totalitaryzmie).

Temat ten wymaga własnych opinii. Zastanów się na przykład nad tym, czy postawa tych, którzy poświęcają własne szczęście dla dobra ludzkości jest Ci bliska. Trzeba również wspomnieć o sposobach, w jakich twórcy opisują bolesne doświadczenia. Możliwości opisu jest wiele – od poetyckich, metaforycznych, po dokumentujące czy wręcz naturalistyczne.

Temat sugeruje, że można skupić się na wybranych postaciach, niekoniecznie pierwszoplanowych. Dla jednych może ciekawa jest postać służącej uwiedzionej przez pana (Granica), dla innych tolerującej mężowską zdradę Elżbiety, a może warto napisać o pani Barbarze z Nocy i dni albo o Żańci, Cecylii Kolichowskiej z Granicy. Pomysłem na pracę może okazać się klasyfikowanie kobiet na różne grupy, np. szczęśliwe i zawiedzione, żony i kochanki, kobiety z różnych grup społecznych...

Temat dość szeroki. Ma wprawdzie ściśle zakreślone ramy czasowe, ale pozostawia pewną dowolność interpretacji. Ci, którzy lepiej czują się w literaturze dwudziestolecia traktującej o psychologii człowieka, mogą skupić się na postaciach Niechciców czy Róży Żabczyńskiej. Ci, których pociąga powieść polityczna, mogą skupić się np. na Przedwiośniu. Warto jednak pokazać jak najszersze spektrum poszukiwań celów życia. Może chodzić o miłość, sztukę, pracę czy ojczyznę.

Temat podobny do wielu maturalnych. Motyw domu rodzinnego, dzieciństwa, dojrzewania, relacji między dziećmi a rodzicami powraca na egzaminie dojrzałości. Zwykle obejmuje jednak kilka epok. Tu, na sprawdzianie, zadaniem ucznia jest jedynie odwołanie się do omawianej niedawno literatury dwudziestolecia. Przykłady? Dużo. Modna w dwudziestoleciu powieść psychologiczna eksponuje dom, rodzinę, dzieciństwo, bohaterów. Stopień trudności? Temat raczej łatwy. Ale, uwaga! Należy odpowiedzieć na pytanie w nim zawarte! Zadaniem piszącego jest właśnie formułowanie odpowiedzi, a nie streszczanie omawianych w szkole utworów o rodzinie.

Zanim przystąpisz do pisania, przejrzyj albumy poświęcone historii architektury (najlepiej sakralnej) lub choćby obejrzyj zdjęcia gotyckich katedr zamieszczone w podręczniku lub encyklopedii. Przypomnij sobie ważne pojęcie, jakim jest tekst kultury. Czy umiesz podać choćby intuicyjną definicję tego pojęcia? Bardzo ważne jest, abyś odpowiedział na pytanie, jak rozumiesz zawartą w temacie tezę. Nie musi to być odpowiedź wzorowana na podręcznikowych definicjach, lecz Twoja własna. Potraktuj to zdanie jako jeden wers wyrwany z kontekstu jakiegoś wiersza. Jest wtedy szansa (duża!), że odpowiedź na to pytanie może być bardzo ważnym, ciekawym elementem Twojej pracy.

Temat trudny, z gatunku teoretycznoliterackich. Wymaga znajomości i zrozumienia pewnych pojęć, takich jak realizm i groteska, orientacji w historii literatury, umiejętności interpretacji utworów oraz formułowania własnych sądów i uzasadniania ich. Trzeba umieć dokonać wyboru: realizm czy groteska i uzasadnić go na konkretnych przykładach.

Temat dość łatwy, ale może nienasuwający się od razu, tak jak zagadnienia związane z totalitaryzmem. Jednak bardzo ważny! Można by przywołać wiele dzieł – temat jednak sugeruje, że trzeba wybrać tylko niektóre i omówić rolę codzienności w nich. Wybierzmy, oczywiście, te utwory, które znamy najlepiej. I nie streszczajmy ich, tylko odnieśmy się do problemu! Możemy pisać zarówno o Nocach i dniach, jak i poezji Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej. Zadbajmy o różnorodność wybranych tekstów. Wyciągnijmy wnioski. I tylko jedno ograniczenie: to muszą być utwory z epoki, nie można pisać o Lalce czy Nad Niemnem.

Mamy tu do czynienia z charakterystyką porównawczą, dwóch modeli świętości, dwóch zupełnie odmiennych dróg do zbawienia. Ideały głoszone przez św. Franciszka z Asyżu i jego postawa okazały się trwalsze. Łatwiej nam zachwycić się radosną, pełną prostoty i miłości do całego świata postawą niż umartwianiem się, znoszeniem upokorzeń, samotnością, dobrowolnym skazywaniem się na cierpienie. Trudniej nam zrozumieć i zaakceptować postawę św. Aleksego. Pamiętaj, by nie tylko zaprzezentować dwa modele świętości, ale także skomentować je, odnieść się do nich, nie pominąć zawartego w temacie pracy pytania, który model świętości jest Ci bliższy. Przyzwyczailiśmy się do rozpatrywania tych modeli świętości jako przeciwstawnych sobie, zupełnie odmiennych. Takie ich rozumienie jest jak najbardziej prawidłowe, zauważ jednak, że mamy do czynienia także z podobieństwami. Obaj święci zdecydowali się zachować śluby czystości, obaj rozdali swoje majątki ubogim i sami zdecydowali się na ubogie, pozbawione wygód życie. Zauważamy podobieństwa także w ich żywotach – obaj pochodzili z zamożnych rodów i obaj przeżyli szczęśliwe, dostatnie, wolne od trosk dzieciństwo i młodość.