Współczesna, namacalna, otaczająca autora rzeczywistość jako temat utworu literackiego. Jest nim niemal zawsze – zarówno kiedy twórca stawia sobie za podstawowy cel opis świata i jego zjawisk (realizm, naturalizm), jak i wtedy, gdy stanowi tylko tło utworu. Dzieła pisarzy to przecież teksty kultury – oprócz treści artystycznych zawierają też świadectwo swoich czasów: poglądów, mód, procesów historycznych, zmian cywilizacyjnych itp. Teksty literackie są więc niezwykle często zapisem rzeczywistości – pozostaje tylko uchwycenie tego, jaka to jest rzeczywistość i w jaki sposób jest opisana.

Buntowanie się przeciwko zastanemu porządkowi świata jest przywilejem młodych od zawsze. Mówi się, że kłótliwość to nasza cecha narodowa. Literatura opisuje spory polskich szlachciców, którzy z byle powodu sięgali po szabelkę… Ujęć tego tematu może być wiele. Warto zwrócić uwagę na kłótnie o kształt literatury pomiędzy przedstawicielami pokoleń literackich.

Motyw śmierci wydaje się poważny i filozoficzny. Ale tak naprawdę jest jednym z tych najbardziej interesujących: każda epoka, każda społeczność -zaznaczała temat śmierci w tworzonych przez siebie tekstach kultury. Nie zawsze ponuro: bywało, że śmierć traktowano z humorem, a przerażające widmo uczynił z niej dopiero romantyzm. Jest o czym mówić i jest czego się uczyć…

Tolerancja w dobie zjednoczenia się z Europą może stać się ważnym zagadnieniem. Choć termin dotyczy wielu sfer (tolerancja wszak może być i w sferze obyczajów, i religii, i poglądów politycznych, i orientacji seksualnych), -zachęcamy do oglądu zagadnienia poprzez pryzmat tolerancji innych narodów. A temat to szerszej literaturze i kulturze nieobcy.

Dwudziesty wiek to rozdział już zamknięty. Skłania do podsumowań, refleksji – bo jest jeszcze nasz, wszyscy się w nim urodziliśmy. Określ problem i sprecyzuj swoje ujęcie. Można na przykład prezentować wiele według historycznej biografii wieku: • wydarzenia historyczne w literaturze, • rzeczywistość codzienna w literaturze, • oceny, ujęcia metaforyczne.

Sformułowania tematu Tematyka żydowska w kulturze. Swoją wypowiedź zilustruj odpowiednimi przykładami tekstów kultury. Kreacje postaci Żydów w literaturze polskiej omów na wybranych przykładach.

Sformułowania tematu Rola zwierząt w literaturze. Omów na podstawie wybranych utworów. Symbolika zwierząt w bajkach, baśniach i przysłowiach polskich. Zrealizuj temat w oparciu o wybrane utwory.

Sformułowania Różne sposoby przedstawiania motywu zbrodni i kary w literaturze. Przedstaw na wybranych przykładach. Przedstaw motyw zbrodni doskonałej na podstawie tekstów kultury różnych epok.

Sformułowania tematu Literatura jako świadectwo wydarzeń II wojny światowej. Omów, jaką wiedzę dotyczącą tej kwestii wyniosłeś z lektur szkolnych. Omów wpływ wojny na psychikę człowieka na podstawie utworów literackich i innych tekstów kultury. Przedstaw kreacje bohaterów, którzy doświadczyli II wojny światowej i próbują odbudować świat wartości.

Sformułowania tematu Różne ujęcia motywu władzy. Omów temat na podstawie wybranych utworów. Polscy władcy w ocenie polskich pisarzy i poetów. Odwołaj się do utworów różnych epok.