Porozmawiajmy o? raku

Temat, którego unikamy - rak płuc. Czym jest, jak się go diagnozuje i leczy w przystępnej, lecz merytorycznej fomie.

Jesteśmy zespołem z II LO im. St. Staszica w Tarnowskich Górach i działamy w ogólnopolskim programie "Mam Haka Na Raka". Tegoroczna edycja poświęcona jest rakowi płuc. Temat zdaje się być beznadziejny, bo nikt już nie chce słuchać na ten temat, nikt nie chce o tym rozmawiać, bo jak niewiele wiemy o tym, to wiemy jedno ? to ma związek z paleniem papierosów. I słusznie, bo ma, i to niemały, trzeba to już sobie uświadomić na samym wstępie tego artykułu ? 9 na 10 przypadków zachorowania na raka płuc zanotowano u ludzi, którzy palą lub palili.

Ale zanim parę słów o raku, powiedzmy sobie, co to właściwie za program.
W ramach "Mam Haka Na Raka" zespoły młodzieży, kilkuosobowe, z całej Polski są zobligowane przeprowadzić działania w swoim regionie, mające na celu popularyzację wiedzy na temat, którego dotyczy ta edycja.
Nasz pięcioosobowy zespół potraktował to polecenie tak kreatywnie, jak tylko potrafił. Wraz z naszymi wykładami próbowałyśmy dotrzeć do wszystkich grup wiekowych od przedszkolaków, przez uczniów szkoły podstawowej i liceum aż po wszystkich mieszkańców naszego miasta. Organizowałyśmy marsze i happeningi, które miały za zadanie zasygnalizować problem i dotrzeć do ludzi, którzy przecież nieraz już słyszeli, że palenie jest złe i zabija.
Zorganizowałyśmy charytatywne widowisko taneczno-muzyczne, którego dochód wraz z dochodem ze sprzedaży ciast własnego wyrobu, przekazałyśmy oddziałowi onkologicznemu w Szpitalu im. Leszczyńskiego w Katowicach, co bardziej ambitnym mieszkańcom miasta i okolic zaproponowałyśmy nietypowe podejście do problemu i podczas "Spotkania Przy Zielonej Herbatce" zaprosiłyśmy ich do obejrzenia filmu Jasona Reitmana "Dziękujemy za palenie". Poza tym uczniowie naszej szkoły a także wszyscy, którzy przyszli na nasze widowisko mogli obejrzeć wystawę z grafikami, mającymi na celu, po raz kolejny, przypomnienie o problemie, którego staramy się unikać.
Ale dosyć o nas, teraz chciałabym przybliżyć wam trochę czym jest rak płuc, jak się go diagnozuje i leczy. Po wszystkich tych działaniach wiemy już, że nasze społeczeństwo wie o tym niepokojąco mało, a to przecież właśnie rak płuc zbiera największe żniwo wśród pacjentów onkologicznych a ostatnie badania pokazują, że nawet wśród kobiet ?prześcignął? już raka piersi.

Rak płuc jest guzem złośliwym, czyli dającym przerzuty na inne organy i zazwyczaj rozrasta się z komórek wyściełających oskrzela. Głównym czynnikiem ryzyka zachorowania na raka płuc jest oczywiście palenie papierosów. Na drugim miejscu plasuje się, o czym większość z nas nie wie, wiek ? trzy czwarte zachorowań dotyczy osób powyżej 63 roku życia. To zdaje się być jednym z powodów, dla którego ignorujemy to zagrożenie, bo ?przecież jesteśmy zdrowi?. Warto podejść do tego jednak bardziej świadomie ? jeśli paliliśmy, ryzyko, że zachorujemy spada do takiego, jakie mają osoby, które nigdy nie paliły, dopiero po czternastu latach od rzucenia palenia.
Innym, często ignorowanym przez nas zagrożeniem jest tzw. palenie bierne, czyli przebywanie w obecności osoby palącej. W przypadku, gdy stale jesteśmy narażeni na wdychanie dymu papierosowego, ryzyko zachorowania na raka płuc wzrasta o 30%.

Chyba największym przekleństwem tej choroby jest to, że jej objawy są niespecyficzne, co oznacza, że łatwo pomylić ją z innymi chorobami układu oddechowego. W dodatku objawy te nie zawsze są takie same, a może to być kaszel, chrypka, krwioplucie, spadek tolerancji wysiłku, ubytek masy ciała, stany podgorączkowe, duszności. Z tego powodu, gdy rak zostaje wykryty jest już zazwyczaj za późno na najbardziej skuteczną metodę walczenia z tą chorobą ? leczenie operacyjne, które jest możliwe tylko gdy rak znajduje się w I lub II stadium rozwoju i nie naciekł na takie organy jak serce.

W przypadku gdy ta forma leczenia jest niemożliwa pacjenta odsyła się na radioterapię lub chemioterapię. I tutaj znowu istnieją dwie drogi leczenia ? radykalna lub paliatywna. W przypadku pierwszej celem jest całkowite wyleczenie pacjenta i zlikwidowanie guza, celem drugiej jest tylko złagodzenie objawów i zahamowanie rozwoju nowotworu i wybierana jest ona, gdy rak jest w takim stadium zaawansowania, że leczenie radykalne jest niemożliwe.

Radioterapia polega na zastosowaniu promieniowania jonizującego, które ma na celu zniszczenie komórek rakowych. Ponieważ to promieniowanie może zniszczyć każde, nawet zdrowe komórki, to użycie tej metody wymaga odpowiedniego przygotowania, przeprowadzenia odpowiednich badań i symulacji, by sprawdzić jak uchronić okoliczne organy i jaką dawkę radioterapii jest w stanie wytrzymać pacjent.

Chemioterapia to rodzaj leczenia systemowego, czyli takiego, które oddziałuje na cały organizm. Polega na przyjmowaniu, najczęściej drogą dożylną, rzadziej doustną, leków cytotoksycznych, które niszczą i spowalniają odnawianie się komórek rakowych. Niestety chemioterapia niszczy również inne komórki organizmu zwłaszcza te, które tak samo jak komórki nowotworu, szybko się rozwijają ? mieszka włosowego i wyściełające powierzchnię jelita. Stąd często skutkiem ubocznym chemioterapii jest wypadanie włosów i problemy jelitowe. Należy tu zaznaczyć wyraźnie, że wypadanie włosów nie jest skutkiem chorowania na raka, lecz właśnie chemioterapii. Większość komórek szybko odnawia się po zakończeniu chemioterapii.

Jako zespół "Mam Haka Na Raka" wierzymy, że każdy ma prawo decydować o swoim życiu, więc naszym celem nie była kolejna kampania bez pokrycia, mówiąca, że "palenie jest złe", lecz kampania informacyjna, uświadamiająca, zwracająca uwagę i zachęcająca do kreatywnego "przetrawienia" problemu.
Bo żeby świadomie wybierać, trzeba wiedzieć.